{"id":61,"date":"2011-09-30T14:06:26","date_gmt":"2011-09-30T12:06:26","guid":{"rendered":"http:\/\/paciorek.org\/bitwa\/?page_id=61"},"modified":"2012-03-19T10:44:57","modified_gmt":"2012-03-19T09:44:57","slug":"wspomnienia-jana-wojdy","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.bitwanadbzura.pl\/?page_id=61","title":{"rendered":"Wspomnienia Jana Wojdy"},"content":{"rendered":"

WSPOMNIENIA JANA WOJDY Z NOWEGO D\u0118BSKA<\/strong><\/p>\n

Jan Wojda z Nowego D\u0119bska i Kazimierz Kapusta z Nowego Koz\u0142owa Pierwszego zaj\u0119li si\u0119 organizacj\u0105 poch\u00f3wku poleg\u0142ych \u017co\u0142nierzy. Teren na mogi\u0142\u0119 u\u017cyczy\u0142 na swoim polu Aleksander Sieradzki z Nowego D\u0119bska. List\u0119 poleg\u0142ych sporz\u0105dzi\u0142 Jan Wojda, do niego zwraca\u0142y si\u0119 rodziny poleg\u0142ych \u017co\u0142nierzy, \u017ceby wskaza\u0142 miejsce gdzie jest pochowany ich bliski cz\u0142onek rodziny. Indywidualnych ekshumacji by\u0142o 27 na prze\u0142omie 1939\/40. W czasie indywidualnych ekshumacji Jan Wojda wspomina w swoim zeszycie o dw\u00f3ch szczeg\u00f3lnych przypadkach.<\/p>\n

Oto pierwszy z nich; \u201ePierwsze takie zdarzenie nie by\u0142o w mojej obecno\u015bci ale opowiedzia\u0142 mi to Ignacy Chodakowski z Koz\u0142owa, kt\u00f3ry mieszka najbli\u017cej mogi\u0142y. Pewnego dnia jesieni\u0105 1939r. przyjecha\u0142a jaka\u015b kobieta z kilkunastoletnim ch\u0142opcem wozem z trumn\u0105 i przysz\u0142a do Chodakowskich a by\u0142o ich dw\u00f3ch braci z pro\u015bb\u0105 aby jej pomogli wyj\u0105\u0107 syna z mogi\u0142y, bo si\u0119 dowiedzia\u0142a przez Czerwony Krzy\u017c, \u017ce tu le\u017cy jej syn. Ale ona z tym ch\u0142opcem nie b\u0119dzie mog\u0142a go wydosta\u0107 i \u017ce ona im zap\u0142aci za to byle pomogli jej wydosta\u0107. Wi\u0119c oni si\u0119 pytaj\u0105 czy by\u0142a ju\u017c u Wojdy i czy wskaza\u0142 gdzie le\u017cy jej syn, wi\u0119c ona si\u0119 pyta gdzie mieszka ten Wojda. Oni jej m\u00f3wi\u0105, \u017ce b\u0119dzie z kilometr. To ona m\u00f3wi, \u017ce ona nie b\u0119dzie tak daleko sz\u0142a i m\u00f3wi, \u017ce ona go sama znajdzie, wi\u0119c oni si\u0119 pytaj\u0105 jakim sposobem. To ona m\u00f3wi, \u017ce niech oni si\u0119 o to nie martwi\u0105 i zobacz\u0105, \u017ce ona go znajdzie, wi\u0119c wzi\u0119li szpadle i poszli do mogi\u0142y. A kiedy doszli do mogi\u0142y to ona zacz\u0119\u0142a chodzi\u0107 wolnym krokiem przy mogile i wpatrzona w t\u0105 mogi\u0142\u0119. Nagle przystan\u0119\u0142a i m\u00f3wi tu kopcie, tu le\u017cy m\u00f3j syn, wi\u0119c oni znowu zaciekawieni. Wzi\u0119li si\u0119 do kopania i kiedy dokopali si\u0119 do zw\u0142ok i odkryli go z p\u0142aszcza kt\u00f3rym by\u0142 nakryty i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to by\u0142 jej syn. Kobieta ta pochodzi\u0142a z sochaczewskiego powiatu. Tylko nie pytali si\u0119 jej o wie\u015b i nazwisko.\u201d<\/em><\/p>\n

Drugie opisane zdarzenie przytrafi\u0142o si\u0119 p. Wojdzie. \u201eDrugie r\u00f3wnie\u017c dziwne zdarzenie to ju\u017c mia\u0142em ja osobi\u015bcie. Pewnego razu przyjecha\u0142 do mnie kolejarz z \u0141owicza wynaj\u0119tym wozem z trumn\u0105 z kilkunastoletnim ch\u0142opcem synem w\u0142a\u015bciciela wozu. Przedstawi\u0142 mi si\u0119 Zaniewicki z pro\u015bb\u0105 aby mu wskaza\u0107 gdzie le\u017cy syn jego Tomasz Zaniewicki, bo chcia\u0142by go pochowa\u0107 na cmentarzu parafialnym, bo \u017cona moja jak si\u0119 dowiedzia\u0142a, \u017ce on tu poleg\u0142 i pochowany to mi nie da po prostu \u017cy\u0107. Tylko b\u0142aga aby go przywie\u017a\u0107 i pochowa\u0107 na cmentarzu pobudowa\u0107 pomnik ,opiekowa\u0107 si\u0119 jego mogi\u0142\u0105, wi\u0119c pojecha\u0142em z nim do mogi\u0142y i wskaza\u0142em mu miejsce gdzie le\u017cy i wr\u00f3ci\u0142em do domu bo mia\u0142em gdzie\u015b jecha\u0107. W godzinach po\u0142udniowych przyje\u017cd\u017ca do mnie wozem bardzo zasmucony i m\u00f3wi, \u017ce odkopa\u0142 te zw\u0142oki kt\u00f3re mu wskaza\u0142em, ale to nie jest jego syn. Odkopa\u0142 nawet dw\u00f3ch jego s\u0105siad\u00f3w i \u017caden z nich nie jest jego Tomkiem. Ja zdziwiony \u017cem pope\u0142ni\u0142 taki b\u0142\u0105d ale m\u00f3wi\u0119 mu ,\u017ce mo\u017ce nie pozna\u0142, ale on m\u00f3wi, \u017ce jak to syna bym nie pozna\u0142, wprawdzie nie widzia\u0142em go przez dwa lata, a przecie\u017c przez te dwa lata tak nie m\u00f3gl si\u0119 zmieni\u0107, abym go nie pozna\u0142. I zmartwiony bardzo narzeka bardzo, \u017ce jak on pojedzie do \u017cony przez jej Tomka. I naraz pyta mi si\u0119 czy mam rower i tu mu przytakn\u0105\u0142em. to prosi mi a\u017cebym po\u017cyczy\u0142 temu ch\u0142opcu, kt\u00f3ry z nim przyjecha\u0142, to on pojedzie do jego \u017cony z zapytaniem co teraz robi\u0107. Da\u0142em mu rower i pojecha\u0142 a on z koniem zanocowa\u0142. Na drugi dzie\u0144 przyje\u017cd\u017ca ch\u0142opiec i m\u00f3wi, \u017ce \u017cona pana bardzo zmartwiona a\u017c p\u0142acze, \u017ce jej Tomka nie przywieziemy ale powiedzia\u0142a a\u017ceby jej przywie\u017a\u0107 jakiego zupe\u0142nie nieznanego to ona b\u0119dzie go mia\u0142a za swojego Tomka. I wtedy pyta mi si\u0119 Zaniewicki czy mo\u017ce zabra\u0107 tego co mia\u0142 by\u0107 Tomkiem a nie jest a wi\u0119c zupe\u0142nie nieznany. Aby zaspokoi\u0107 te ich tak gorliwe pragnienia zgodzi\u0142em si\u0119 i pojechali\u015bmy do mogi\u0142y Po wydobyciu zw\u0142ok i w\u0142o\u017ceniu go do trumny i kiedy oni poszli po wieko aby go nakry\u0107 Ja stoj\u0105c nad zw\u0142okami wpatrzony w te zw\u0142oki i zamy\u015blony jak to si\u0119 mog\u0142o sta\u0107 ,\u017ce nie jest on tym kim powinien by\u0107. I tak zamy\u015blony widz\u0119 , \u017ce lewy kant munduru jest odchylony, gdzie znajdowa\u0142a si\u0119 u spodni niewielka kieszonka jakie mieli niekt\u00f3rzy \u017co\u0142nierze prawdopodobnie na zegarki, bo wtedy zegarki na r\u0119k\u0119 by\u0142y ma\u0142o znane tylko by\u0142y przewa\u017cnie kieszonkowe. A ta kieszonka by\u0142a szczelnie przyklejona do spodni przecie\u017c by\u0142o na niej tyle ziemi i te spodnie by\u0142y ju\u017c od zw\u0142ok zawilgocone. I tak wpatrzony widz\u0119, \u017ce ta kieszonka odkleja si\u0119 od spodni i odklei\u0142a si\u0119 na ca\u0142\u0105 szeroko\u015b\u0107 jakby zaprasza\u0142a, a mnie jakby co\u015b podszepn\u0119\u0142o aby do niej zajrze\u0107 i wsadzi\u0142em palec do kieszonki i wyjmuje medalik czyli tak zwany \u015bmiertelnik jakie mieli niekt\u00f3rzy \u017co\u0142nierze przewa\u017cnie z czynnej s\u0142u\u017cby. Medaliki te by\u0142y z jakiego\u015b metalu i czytam na tym medaliku Tomasz Zaniewicki i podaje ten medalik ojcu i m\u00f3wi\u0119 nie pozna\u0142 pan syna. A ten biedny kiedy przeczyta\u0142 to my\u015bla\u0142em , \u017ce oszaleje z rado\u015bci tak jak by mu ten Tomek od\u017cy\u0142 i dopad\u0142 do mnie z ca\u0142owaniem i nie wiedzia\u0142 jak mi dzi\u0119kowa\u0107. Chocia\u017c nie by\u0142o to moj\u0105 zas\u0142ug\u0105 lecz chyba zrz\u0105dzeniem Opatrzno\u015bci i zacz\u0105\u0142 wykrzykiwa\u0107 jak si\u0119 moja \u017cona ucieszy kiedy jej zawieziemy chocia\u017c nie\u017cywego ale prawdziwego Tomka tak\u017ce rado\u015b\u0107 jego nie mia\u0142a granic. A kiedy trumn\u0119 w\u0142o\u017cyli\u015bmy na w\u00f3z wtedy ojciec tego Tomka zwraca si\u0119 do mnie i m\u00f3wi. Teraz opowiem histori\u0119 tego Tomka , ot\u00f3\u017c powiem panu, \u017ce on nie jest naszym rodzonym synem, tylko przybranym. Poniewa\u017c byli\u015bmy bezdzietni a chcieli\u015bmy mie\u0107 chocia\u017c jedno dziecko, wi\u0119c udali\u015bmy si\u0119 do Warszawy do szpitala pod nazw\u0105 Dzieci\u0105tka Jezus gdzie znajdowa\u0142y si\u0119 dzieci nieznanych rodzic\u00f3w. Adoptowali\u015bmy go wpisali na nasze nazwisko jako syna i chowali\u015bmy go jak nasze dziecko, a jak pan widzi tak si\u0119 z nim sko\u0144czy\u0142o. Jak tu s\u0105dzi\u0107 czy tu nie dzia\u0142a w tych dw\u00f3ch wypadkach si\u0142a wy\u017csza czyli wola Bo\u017ca\u201d<\/em><\/p>\n

Wzruszy\u0142a mnie bardzo opowie\u015b\u0107 o Tomku. Jak to dziwnie w \u017cyciu si\u0119 uk\u0142ada, gdzie smutek b\u00f3l i \u017cal przeplata si\u0119 ze szcz\u0119\u015bciem i rado\u015bci\u0105. Poniewa\u017c Tomek pochodzi\u0142 z \u0141owicza postanowi\u0142em odnale\u017a\u0107 jego gr\u00f3b i odwiedzi\u0107 go. Znalaz\u0142em jego mogi\u0142\u0119 w kwaterze cmentarza wojennego, na cmentarzu parafialnym na Blichu w \u0141owiczu. Je\u017celi chodzi o nazwisko ,brzmienie jest podobne ale si\u0119 r\u00f3\u017cni. Pan Wojda podaje nazwisko \u017co\u0142nierza jako Zaniewicki Tomasz, natomiast na p\u0142ycie na cmentarzu jest napisane Znaniecki Tomasz. Przypuszczam, \u017ce p. Wojda spisywa\u0142 wspomnienia po wielu latach i nazwiska dok\u0142adnie nie pami\u0119ta\u0142, lub przy spisywaniu zosta\u0142o zniekszta\u0142cone . Mogi\u0142a strz. Znanieckiego Tomasza w kwaterze wojskowej na cmentarzu parafialnym w \u0141owiczu.\"\"<\/a>Mogi\u0142a strz. Znanieckiego Tomasza w kwaterze wojskowej na cmentarzu parafialnym w \u0141owiczu<\/em><\/strong><\/p>\n

DWIE STRONY Z ZESZYTU JANA WOJDY<\/strong><\/p>\n

W tym zeszycie Jan Wojda sporz\u0105dzi\u0142 list\u0119 poleg\u0142ych pochowanych w Nowym D\u0119bsku. Zrobi\u0142 zestawienie poleg\u0142ych \u017co\u0142nierzy wed\u0142ug narodowo\u015bci i wyznania. Opisuje jak przebiega\u0142 poch\u00f3wek, zanotowa\u0142 swoje uwagi jaki i opisa\u0142 pewne zdarzenia zwi\u0105zane z mogi\u0142\u0105 w Nowym D\u0119bsku.\"\"<\/a><\/p>\n

Jan Wojda w swoim zeszycie podaje liczb\u0119 134 poleg\u0142ych \u017co\u0142nierzy pochowanych w Nowym D\u0119bsku. Piotr A. Kuku\u0142a w swojej ksi\u0105\u017cce \u201ePiechurzy kutnowskiego pu\u0142ku\u201d pisze o119 pochowanych \u017co\u0142nierzach. Natomiast mieszkanka Nowego D\u0119bska p.Katarzyna Kacprowska w swoim wierszu wspomina o 118 \u017co\u0142nierzach. Prawdziwa liczba pochowanych \u017co\u0142nierzy w tej chwili jest niemo\u017cliwa do ustalenia. Uwa\u017cam ,\u017ce nale\u017cy przyj\u0105\u0107 liczb\u0119 134 pochowanych \u017co\u0142nierzy. Po zako\u0144czonej bitwie w wielu miejscach na pobojowisku \u017co\u0142nierze byli grzebani tam gdzie zgin\u0119li. W p\u00f3\u017aniejszym czasie byli ekshumowani i grzebani na cmentarzach: w Koz\u0142owie Szlacheckim, Rybnie, Kompinie i Kocierzewie P\u0142d. Prawdopodobnie w Nowym D\u0119bsku r\u00f3wnie\u017c dodatkowo pogrzebano kilkunastu \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

WSPOMNIENIA JANA WOJDY Z NOWEGO D\u0118BSKA Jan Wojda z Nowego D\u0119bska i Kazimierz Kapusta z Nowego Koz\u0142owa Pierwszego zaj\u0119li si\u0119 organizacj\u0105 poch\u00f3wku poleg\u0142ych \u017co\u0142nierzy. Teren na mogi\u0142\u0119 u\u017cyczy\u0142 na swoim polu Aleksander Sieradzki z Nowego D\u0119bska. List\u0119 poleg\u0142ych sporz\u0105dzi\u0142 Jan Wojda, do niego zwraca\u0142y si\u0119 rodziny poleg\u0142ych \u017co\u0142nierzy, \u017ceby wskaza\u0142 miejsce gdzie jest pochowany ich […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":15,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-61","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bitwanadbzura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/61","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bitwanadbzura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bitwanadbzura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bitwanadbzura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bitwanadbzura.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.bitwanadbzura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/61\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":332,"href":"https:\/\/www.bitwanadbzura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/61\/revisions\/332"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bitwanadbzura.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/15"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bitwanadbzura.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}